v
“Düşünen
insanın en güzel mutluluğu, araştırılabileni araştırmak, araştırılamayana ise
huzur içinde saygı duymaktır.” GOETHE, Maximen und Reflexionen (Özdeyişler ve
Düşünceler) S. 58
v
Kanımca
kitaplar, insanın hayat yolculuğunda yanına alabileceği en iyi besinlerdir. S.
58
v
Montaigne
için kitaplar, sıkıntı veren, gevezelik eden, kurtulunması zor insanlar gibi
değildir. Çağrılmadıkları sürece gelmezler; insan canı hangisini çekiyorsa,
onun kapağını açabilir. “Kitaplığım, benim krallığımdır ve burada mutlak bir
kral gibi saltanat sürmeye çalışıyorum.” S.58
v
Montaigne,
kitapların kendisi için en yararlı yanının, “okumanın o çeşitliliği içinde her
şeyden önce düşünme yeteneğini körüklemesi” olduğunu söyler. “Kitaplar, yargı
gücümü belleğimle birlikte çalışmaya zorluyor. ”S. 61
v
Kendine
belli bir hedef saptamayan akıl, kendi kendisini yitirir. Her yerde olmak
isteyen, hiçbir yerde olamaz. Belli bir limana dümen kırmayanı hiçbir rüzgâr
desteklemez. S. 62
v
“Yeni
ve amaca daha uygun bir yerlere varılabiliyorsa, bir şeyleri çalmaktan,
değiştirmekten, başka kılığa sokmaktan mutluluk duyarım.” S. 63
v
Montaigne’in
asıl zevki bulmak değil, bu arama eylemidir. Montaigne bilgeliğin sırrını,
amaca uygun formülleri arayan filozoflardan değildir. Herhangi bir dogmayı ya
da öğretiyi istemez; katı iddialardan hep korkar: “Hiçbir şeyi serinkanlılıkla
iddia etmemek, hiçbir şeyi de bir çırpıda yadsımamak.” Montaigne, hiçbir hedefe
doğru ilerlemez. Onun pensée vagabonde’una, yani avare düşünüşüne uygun düşen
her yol, aynı zamanda doğru olan yoldur. Bu nedenle Montaigne asla filozof
değildir ya da ancak en sevdiği düşünür olan Sokrates kadar filozoftur; en çok
onu sever, çünkü Sokrates arkasında hiçbir şey bırakmamıştır, ne bir dogma ne
bir öğreti, ne de yasa ve sistem. S. 70
v
“Buradakiler
benim öğretim değil, bilgi uğruna harcadığım çabalardır; bilgelik ise
başkalarının değil, benim bilgeliğimdir.” S.76
v
Özgürlük
ortamında düşünülmüş olan, hiçbir zaman bir başkasının özgürlüğünü
sınırlayamaz. S. 76
v
İnsanlar
ders verilerek bilgilendirilemez, yalnızca kendilerini aramaya, kendi
gözleriyle görmeye yönlendirilebilir. Gözlük ve hap diye bir şey yoktur. S. 77
v
“Dünyanın
en önemli şeyi, insanın kendi kendisi olmayı bilmesidir.” S.79
v
Böyle
kargaşa dönemlerinde hepimizin yaptığı gibi, Montaigne de kendine şöyle der:
Dünyayla ilgilenme. Çünkü onu ne değiştirebilirsin ne de daha iyi kılabilirsin.
Sen kendinle ilgilen ve kendi içinde kurtarılabilecek ne varsa, onu kurtar.
Başkaları yıkarlarken, sen yapmaya bak; çılgınlığın ortasında aklını korumaya
çalış. Kendini dünyaya kapa. Kendin için ayrı bir dünya kur. S.85
v
“Tarihteki
büyük fatihlerden biri, yendiği düşmanlarına da kendisini dostları kadar
sevmelerini sağlayacak ölçüde iyi davranmış olmakla övünürdü.” S.109
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder